Blauwe bessen planten: alles draait om zure grond
Blauwe bessen zijn het buitenbeentje onder de zachtfruitstruiken. Waar rode bessen en frambozen op bijna iedere tuingrond groeien, wil een blauwe bes echt zure, humusrijke grond. Op de verkeerde bodem lijkt het het eerste jaar goed te gaan, waarna de struik langzaam wegkwijnt. Het najaar, oktober en november, is een goed plantmoment. Wie nu de grond goed voorbereidt, plukt over een paar jaar kilo's bessen.
De zuurgraad: pH 4,5 tot 5,5
Blauwe bessen hebben een pH nodig tussen ongeveer 4,5 en 5,5. Groeien rododendrons, azalea's en heide goed in je tuin, dan heb je waarschijnlijk geschikte grond. Twijfel je, test dan de pH met een eenvoudige test uit het tuincentrum. Op zure zandgrond kun je meestal direct planten, eventueel met wat structuurverbetering.
Op kalkrijke klei, veen met ophooggrond of andere neutrale tot basische grond wordt het lastig. Daar zie je vaak hetzelfde patroon: de struik groeit het eerste jaar redelijk, stagneert in het tweede jaar, bloeit slecht en laat geleidelijk blad en takken vallen.
Oplossingen voor niet-zure grond
- Grote pot of kuip. Gebruik een pot van minimaal 30 centimeter doorsnede voor een jonge plant en 45 tot 50 centimeter voor een grotere struik, gevuld met grond voor zuurminnende planten. Gewone potgrond is vaak gekalkt en daardoor ongeschikt. Compacte rassen zijn het meest geschikt voor potten.
- Ingegraven kuip. Een kuip met afwateringsgaten, gevuld met zure grond en in de tuin ingegraven, houdt de omringende kalkrijke grond buiten. Let wel extra op water geven.
- Verhoogd bed of groot plantgat. Een bed of plantgat van bijvoorbeeld 50 bij 50 bij 50 centimeter gevuld met zure grond werkt ook, maar op den duur kunnen mollen of woelratten de omringende grond ermee vermengen.
Turf verlaagt de pH sterk, maar is milieubelastend. Turfvrije grond voor zuurminnende planten, naaldenstrooisel, bladaarde en gecomposteerde dennenschors zijn alternatieven om te overwegen.
Planten
Plant tussen half herfst en vroeg voorjaar, niet in bevroren grond of tijdens hitte. Kies een zonnige of licht beschaduwde plek, beschut tegen wind, met grond die vocht vasthoudt maar niet nat blijft. Plant zo dat de wortels net bedekt zijn; dieper planten is ongunstig. Houd 1 tot 2 meter tussen de struiken, afhankelijk van het ras.
De meeste rassen zijn deels zelfbestuivend, maar twee of drie verschillende rassen bij elkaar geven duidelijk meer en grotere bessen. Door vroege, middelvroege en late rassen te combineren, spreid je de oogst over juli tot september.
Bedek na het planten de grond met een dikke mulchlaag van dennenschors, naalden of bladaarde, met wat ruimte rond de stam.
Water en voeding
Gebruik zoveel mogelijk regenwater. Kraanwater is in grote delen van Nederland kalkrijk en verhoogt bij regelmatig gebruik de pH. Blauwe bessen wortelen ondiep en drogen snel uit, dus houd vooral in de zomer de vochtigheid in de gaten.
Jonge wortels zijn gevoelig voor verbranding. Geef de eerste jaren weinig of geen voeding en nooit verse stalmest of champignonmest; die maken de grond minder zuur. Planten in potten krijgen in het groeiseizoen af en toe een meststof voor zuurminnende planten. Vernieuw de mulchlaag ieder jaar.
Winter en snoei
In de volle grond zijn blauwe bessen winterhard. In een pot bevriezen de wortels sneller. Zet potten in de winter beschut, bijvoorbeeld tegen de muur, en wikkel ze bij strenge vorst in jute of noppenfolie. Bij langdurige vorst kan de pot tijdelijk naar een onverwarmde schuur.
Snoeien is de eerste twee jaar nauwelijks nodig. Daarna snoei je tussen november en maart, bij voorkeur eind februari, als dikke bloemknoppen goed te onderscheiden zijn van de platte bladknoppen. Haal dode, kruisende en zwakke takken weg en verwijder bij oudere struiken elk jaar een deel van de oudste takken, zodat er jonge scheuten bijkomen.
Oogst
Een volwassen struik, rond vijf tot zeven jaar oud, kan enkele kilo's per jaar geven. Pluk als de bessen helemaal donkerblauw zijn en licht meegeven. Vogels houden ook van blauwe bessen; span na de bloei een fijnmazig, strak bevestigd net over een frame.
Veelgestelde vragen
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Welke zuurgraad hebben blauwe bessen nodig? | Blauwe bessen hebben een pH nodig tussen ongeveer 4,5 en 5,5. Groeien rododendrons, azalea's en heide goed in je tuin, dan heb je waarschijnlijk geschikte grond; twijfel je, test dan de pH. |
| Kun je blauwe bessen op kalkrijke grond planten? | Op kalkrijke klei of andere neutrale tot basische grond wordt het lastig: de struik groeit het eerste jaar vaak redelijk en kwijnt daarna weg. Oplossingen zijn een grote pot of kuip met grond voor zuurminnende planten, een ingegraven kuip, of een verhoogd bed of groot plantgat gevuld met zure grond. |
| Hebben blauwe bessen een tweede ras nodig voor bestuiving? | De meeste rassen zijn deels zelfbestuivend, maar twee of drie verschillende rassen bij elkaar geven duidelijk meer en grotere bessen. Door vroege, middelvroege en late rassen te combineren, spreid je de oogst over juli tot september. |
| Mag je blauwe bessen met kraanwater water geven? | Gebruik zoveel mogelijk regenwater. Kraanwater is in grote delen van Nederland kalkrijk en verhoogt bij regelmatig gebruik de pH. |
| Wanneer snoei je blauwe bessen? | Snoeien is de eerste twee jaar nauwelijks nodig. Daarna snoei je tussen november en maart, bij voorkeur eind februari, als dikke bloemknoppen goed te onderscheiden zijn van de platte bladknoppen. |