De composthoop in de winter: zo blijft hij werken als het koud wordt

In de zomer verandert een goed gevulde composthoop in een paar maanden in donkere, kruimelige compost. Zodra het kouder wordt, gaat dat proces veel langzamer. Het stopt echter niet helemaal. Met een paar eenvoudige maatregelen houd je de hoop ook in de Nederlandse winter aan de gang, zodat je in het voorjaar meer compost hebt om op de bedden te strooien.

Waarom een hoop in de winter vertraagt

Bij warm weer doen warmteminnende bacteriën het meeste werk, en die verhitten de hoop flink. Bij lagere temperaturen nemen andere micro-organismen het over, die trager werken. Een kleine hoop koelt snel af en kan zelfs bevriezen, en dan staat het composteren stil. Een grote hoop maakt meer warmte aan en houdt die ook beter vast. Ook regen speelt mee: een doorweekte hoop koelt sneller af, raakt zuurstofloos en gaat stinken.

Zorg voor genoeg volume

Een composthoop van minstens één kubieke meter houdt zijn warmte veel beter vast dan een klein hoopje. Wie in de herfst veel tuinafval heeft, kan dat beter in één keer tot een flinke hoop opzetten dan verspreid over weken. Twee compostbakken naast elkaar werken handig: in de ene broeit het materiaal, terwijl je de andere vult.

Houd groen en bruin in balans

In de winter heb je weinig vers groen materiaal zoals maaisel, maar wel veel keukenafval en houtig snoeiafval. Probeer een goede mix te houden: groen materiaal (keukenresten, oogstresten) levert stikstof, bruin materiaal (droge bladeren, stro, karton) levert koolstof. Een verhouding van ongeveer twee delen bruin op één deel groen voorkomt een natte, stinkende massa.

Een handige gewoonte is om in de herfst zakken met droog blad te vullen en die droog te bewaren. Zo heb je de hele winter bruin materiaal om door het keukenafval te mengen. Grote hoeveelheden blad kun je ook apart laten verteren tot bladaarde.

Maak alles klein

Grote stukken verteren traag, zeker in de kou. Snijd groenteresten klein en knip of versnipper houtig snoeiafval. Dat geeft de micro-organismen meer oppervlak om aan te werken. Een paar grove takjes door de hoop gemengd houden juist luchtkanaaltjes open, zodat het bodemleven niet stikt.

Een tip voor koude weken: maak een kuiltje in het midden van de hoop, stop het keukenafval daarin en dek het weer af. In de warmere kern verteert het sneller dan aan de buitenkant.

Isoleren en afdekken

Leg een laag van tien tot vijftien centimeter stro of droge bladeren bovenop de hoop. Strobalen rondom of een oude jutezak werken ook goed. Bescherm de hoop tegen de zware winterregen met een deksel, een losliggende plaat of een compostzeil. Sluit hem niet helemaal luchtdicht af met plastic: er moet lucht bij kunnen blijven.

Knijp af en toe een handje materiaal uit het midden van de hoop. Komt er water uit, dan is de hoop te nat en voeg je meer droog, bruin materiaal toe. Is het kurkdroog, geef dan een klein scheutje water.

Omzetten met beleid

Bij elke keer omzetten ontsnapt warmte. Zet de hoop in de winter daarom minder vaak om dan in de zomer, en alleen op een droge dag zonder vorst. Doe het snel en dek de hoop daarna meteen weer af. Bij strenge vorst laat je hem liever met rust.

Kijk voor het omzetten altijd eerst of er geen egel of ander dier in de hoop overwintert. Stel het werk desnoods uit tot het voorjaar.

Praktisch: verzamel binnen en breng in één keer weg

De composthoop ligt vaak achter in de tuin. Verzamel je keukenafval een paar dagen in een emmer met deksel bij de deur en breng het in één keer naar de hoop. Dat scheelt koude tochten en je hoeft de afdekking minder vaak open te maken.

Veelgestelde vragen

Vraag Antwoord
Werkt een composthoop nog in de winter? Ja, maar veel langzamer. Bij lagere temperaturen nemen andere micro-organismen het over. Een kleine hoop koelt snel af en kan zelfs bevriezen; een hoop van minstens één kubieke meter houdt zijn warmte veel beter vast.
Hoe isoleer je een composthoop in de winter? Leg een laag van tien tot vijftien centimeter stro of droge bladeren bovenop de hoop. Bescherm hem tegen zware winterregen met een deksel, een losliggende plaat of een compostzeil, maar sluit hem niet helemaal luchtdicht af met plastic.
Welke verhouding groen en bruin gebruik je in de winter? Een verhouding van ongeveer twee delen bruin op één deel groen voorkomt een natte, stinkende massa. Bewaar in de herfst zakken droog blad, zodat je de hele winter bruin materiaal hebt om door het keukenafval te mengen.
Moet je de composthoop in de winter omzetten? Zet de hoop in de winter minder vaak om dan in de zomer, en alleen op een droge dag zonder vorst. Bij elke keer omzetten ontsnapt warmte. Kijk eerst of er geen egel in de hoop overwintert.
Hoe weet je of de composthoop te nat of te droog is? Knijp af en toe een handje materiaal uit het midden. Komt er water uit, dan is de hoop te nat en voeg je meer droog, bruin materiaal toe. Is het kurkdroog, geef dan een klein scheutje water.

Bronnen