Houtas in de moestuin: waardevolle kalium, maar met mate en op het juiste moment

Nu de houtkachel of de vuurkorf weer aan gaat, blijft er regelmatig een emmer as over. Weggooien is zonde, want houtas bevat voedingsstoffen waar groenten en fruit van profiteren. Toch is het geen onschuldig goedje: het is sterk geconcentreerd en werkt kalkend. Wie het slim gebruikt, bewaart de as van deze winter en strooit die pas in het voorjaar.

Wat zit er in houtas?

Bij het verbranden verdwijnen de organische stof en de stikstof. Wat overblijft zijn mineralen, vooral:

  • calcium (kalk): grofweg 7 tot 35 procent;
  • kalium: gemiddeld 6 tot 10 procent, met uitschieters naar boven;
  • magnesium: ongeveer 5 procent;
  • kleine hoeveelheden fosfor, zwavel en sporenelementen.

De samenstelling hangt sterk af van de houtsoort en het soort hout. As van jong snoeihout bevat bijvoorbeeld meer kalium dan as van oude, dikke stammen. Omdat er geen stikstof in zit, is houtas geen volledige meststof, maar een gerichte aanvulling.

Waarom kalium nuttig is

Kalium bevordert bloei, vruchtzetting, knolvorming, kleur en bewaarbaarheid. Wortelgroenten, uien, aardappels, tomaten en ander vruchtgewas reageren er goed op, net als bessenstruiken en fruitbomen. Koolgewassen hebben vooral baat bij de extra kalk.

Bij aardappels is het effect tweeledig: kalium verbetert de kwaliteit, maar kalk kan bij veel rassen een ruwere schil geven. Dat is vooral een cosmetisch probleem.

Hoeveel strooi je?

Wees zuinig. Houd maximaal ongeveer 100 gram per vierkante meter per jaar aan. Britse adviezen gaan zelfs uit van 50 tot 70 gram. Ter vergelijking: een bed van zeven à acht vierkante meter krijgt dus hooguit ongeveer driekwart kilo tot een kilo per jaar.

Wanneer strooi je?

Niet in de winter. De kalium in houtas lost volledig op in water. Dat maakt het snel opneembaar, maar in de natte Nederlandse winter spoelt het ook snel uit naar diepere lagen voordat je gewassen er iets aan hebben. Bewaar de as dus droog, in een afgesloten metalen emmer of ton, en strooi pas in de groeiperiode.

Een mogelijke planning:

  • Maart: een handvol rond elke bessenstruik en twee handen vol onder een fruitboom.
  • Bij het uitplanten van kool, tomaat en ander vruchtgewas: een à twee eetlepels in het plantgat.
  • Voorjaar of begin zomer: een dun laagje over bedden met ui, wortel en biet.

Wanneer gebruik je geen houtas?

  • Op grond die al kalkrijk is of een hoge pH heeft. Meet eerst. Is je grond al basisch, kies dan voor een kaliummeststof zonder kalk.
  • Bij zuurminnende planten, zoals blauwe bessen en veenbessen.
  • Als het niet om schoon hout gaat. Gebruik alleen as van onbehandeld hout. As van geverfd, gelakt of geïmpregneerd hout, steenkool of briketten met toevoegingen hoort niet in de tuin.
  • In de kippenren. Houtas kan sporen van zware metalen en dioxines bevatten die zich in eieren kunnen ophopen.

Wel of niet op de composthoop?

Daarover verschillen de adviezen. De Vlaamse tuinorganisatie Velt raadt het af, omdat as het composteren zou vertragen en stikstof laat vervliegen. De Britse Royal Horticultural Society vindt een klein beetje af en toe wel goed, als dun laagje. Wie twijfelt, strooit de as gewoon rechtstreeks en zuinig op de bedden in het voorjaar.

Gebruik het met verstand

Ook in hout zitten van nature sporen van zware metalen, en bij verbranding worden die geconcentreerd. Dat is nog een reden om houtas spaarzaam te gebruiken en niet elk jaar op dezelfde plek grote hoeveelheden te strooien. Strooi het ook niet op paden of in een hoopje in de hoek van de tuin.

Veelgestelde vragen

Vraag Antwoord
Mag je houtas in de moestuin strooien? Ja, maar met mate en pas in de groeiperiode. Houtas bevat vooral calcium en kalium en werkt kalkend. Bewaar de as droog en strooi niet in de winter, omdat de kalium in de natte Nederlandse winter snel uitspoelt.
Hoeveel houtas mag je per vierkante meter strooien? Houd maximaal ongeveer 100 gram per vierkante meter per jaar aan; Britse adviezen gaan zelfs uit van 50 tot 70 gram. Een bed van zeven à acht vierkante meter krijgt dus hooguit ongeveer driekwart kilo tot een kilo per jaar.
Wanneer gebruik je geen houtas in de tuin? Niet op grond die al kalkrijk is of een hoge pH heeft, en niet bij zuurminnende planten zoals blauwe bessen. Gebruik alleen as van onbehandeld hout, geen as van geverfd, gelakt of geïmpregneerd hout, steenkool of briketten.
Is houtas een volledige meststof? Nee. Bij het verbranden verdwijnen de organische stof en de stikstof. Wat overblijft zijn mineralen, vooral calcium, kalium en magnesium. Houtas is dus een gerichte aanvulling, geen volledige meststof.
Mag houtas op de composthoop? Daarover verschillen de adviezen. Velt raadt het af; de RHS vindt een klein beetje af en toe wel goed, als dun laagje. Wie twijfelt, strooit de as gewoon rechtstreeks en zuinig op de bedden in het voorjaar.

Bronnen