Stalmest opbrengen in het najaar: hoeveel, wanneer en hoe
November is van oudsher de maand waarin tuinders kruiwagens stalmest over hun moestuin verdelen. Dat heeft een goede reden: de mest kan over de winter rustig verteren, zodat de voeding in het voorjaar klaarstaat voor je gewassen. Maar meer is niet altijd beter. Hier lees je hoeveel je nodig hebt, welke mest geschikt is en hoe je hem verwerkt.
Wat stalmest doet voor je grond
Stalmest is een mengsel van mest, urine en stro, meestal van koeien. Het is vooral een basisbemesting met twee functies:
- Structuur: het organische materiaal maakt zware klei luchtiger en helpt zandgrond om water en voeding vast te houden.
- Voeding: het levert stikstof, fosfor, kalium en sporenelementen, die langzaam vrijkomen.
Bovendien krijgen regenwormen en ander bodemleven voedsel, waardoor de grond actiever en gezonder wordt.
Hoeveel stalmest?
Een veelgebruikte richtlijn voor de moestuin is ongeveer een halve kubieke meter stalmest per 100 m² per jaar. Dat komt neer op zo'n 6 tot 7 afgestreken kruiwagens. Volkstuinverenigingen noemen een maximum van ongeveer 3,5 tot 5 kg stalmest per vierkante meter per jaar. Ga daar niet overheen: te veel mest betekent dat voedingsstoffen uitspoelen naar het grondwater.
Wil je liever geen verse stalmest gebruiken, dan zijn er alternatieven die ongeveer evenveel organische stof leveren:
- ongeveer 7 kruiwagens compost per 100 m², of
- ongeveer 100 liter gedroogde koemest, of
- ongeveer 50 liter koemestkorrels.
Niet elk vak heeft evenveel nodig
Verdeel de mest volgens je vruchtwisseling:
- Veel: koolgewassen, aardappelen en vruchtgroenten zoals pompoen en courgette.
- Gemiddeld: bladgroenten en prei.
- Weinig of niets: wortelgewassen en peulvruchten. Te veel verse mest geeft bij wortels vaak vertakte, gebarsten wortels.
Oude mest werkt het best
Gebruik bij voorkeur stalmest die al een tijd heeft gelegen, zo'n jaar oud. Die is beter te strooien, broeit minder en de voedingsstoffen komen makkelijker beschikbaar. Verse mest kan jonge plantjes 'verbranden'. Daarom is het najaar ideaal: er staat dan bijna niets meer op het land.
Onderspitten of bovenop laten liggen?
Daar zijn tuinders het niet over eens, en beide methodes werken:
- Onderspitten in het najaar: de traditionele manier. Vooral op zware klei handig, omdat de vorst de omgespitte kluiten daarna laat verbrokkelen.
- Bovenop laten liggen: de mest verteert aan de oppervlakte en wormen trekken hem de grond in. Dit past bij een niet-spitten-aanpak en beschermt de bodem bovendien als een mulchlaag. Wat in het voorjaar nog grof is, werk je dan licht in.
- Tussenweg: laat de mest in hoopjes op het perceel liggen en verdeel hem pas in het voorjaar. Dan spoelt er minder uit, wat vooral op lichte zandgrond een voordeel is.
Houd er rekening mee dat een groenbemester en een laag stalmest moeilijk samengaan op hetzelfde stuk. Kies per vak wat je wilt.
Praktische tips
- Vraag bij je volkstuinvereniging of een veehouder in de buurt naar mest: verenigingen bestellen vaak gezamenlijk in oktober of november.
- Werk niet op natte, drassige klei: dan maak je de structuur kapot.
- Wil je precies weten wat je grond nodig heeft, laat dan een grondonderzoek doen. Veel tuinen hebben genoeg stikstof, maar juist te weinig kalium of fosfor.
Veelgestelde vragen
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Hoeveel stalmest mag je op de moestuin strooien? | Een veelgebruikte richtlijn is ongeveer een halve kubieke meter stalmest per 100 m² per jaar, zo'n 6 tot 7 afgestreken kruiwagens. Volkstuinverenigingen noemen een maximum van ongeveer 3,5 tot 5 kg stalmest per vierkante meter per jaar; ga daar niet overheen. |
| Wanneer breng je stalmest op in de moestuin? | November is van oudsher de maand, zodat de mest over de winter rustig kan verteren en de voeding in het voorjaar klaarstaat. Gebruik bij voorkeur stalmest die al zo'n jaar oud is; verse mest kan jonge plantjes verbranden. |
| Welke gewassen krijgen veel stalmest en welke weinig? | Koolgewassen, aardappelen en vruchtgroenten zoals pompoen en courgette krijgen veel. Bladgroenten en prei gemiddeld. Wortelgewassen en peulvruchten krijgen weinig of niets, omdat te veel verse mest bij wortels vaak vertakte, gebarsten wortels geeft. |
| Moet je stalmest onderspitten of kun je hem bovenop laten liggen? | Beide methodes werken. Onderspitten in het najaar is de traditionele manier, vooral op zware klei. Bovenop laten liggen past bij een niet-spitten-aanpak: de mest verteert aan de oppervlakte en wormen trekken hem de grond in. |
| Wat is een alternatief voor stalmest? | Ongeveer evenveel organische stof leveren zo'n 7 kruiwagens compost per 100 m², ongeveer 100 liter gedroogde koemest, of ongeveer 50 liter koemestkorrels. |
Bronnen
- https://www.hetzonneveld.nl/oud/zonbemesting.html
- https://www.atvutrechtzuid.nl/wp-content/uploads/2022/01/Meststoffen-gebruik-en-toepassing-1.pdf
- https://meertuinders.nl/product/stalmest/
- http://jacobmoestuin.blogspot.com/2014/03/stalmest.html
- https://www.moestuinforum.nl/topic/35544-koemest-verwerken-op-moestuin/