Vroegbloeiers planten voor bestuivers: zo staan de bijen klaar als je fruit bloeit
Je fruitbomen, bessenstruiken en aardbeien hebben in het voorjaar bestuivers nodig. Maar hommelkoninginnen en vroege wilde bijen komen soms al in februari tevoorschijn, als er nog weinig bloeit. Vinden ze dan geen voedsel, dan blijven ze weg of halen ze het niet. Door nu, in november, vroegbloeiende bollen en struiken te planten, zorg je dat er bestuivers in je tuin zijn op het moment dat je fruit gaat bloeien.
Waarom vroeg voedsel zo belangrijk is
Een hommelkoningin die uit haar winterslaap komt, moet direct nectar vinden voor energie en stuifmeel voor haar eerste broed. Hetzelfde geldt voor vroege solitaire bijen, zoals metselbijen en zandbijen, die belangrijke bestuivers van appel, peer en kers zijn. Een tuin die al vanaf februari iets te bieden heeft, houdt die bestuivers dicht bij je fruit.
Bloembollen: nu planten
Voorjaarsbollen plant je van oktober tot ongeveer half december, zolang de grond niet bevroren is. Goede keuzes voor bijen, in volgorde van bloei:
- Sneeuwklokje: een van de allereerste bloeiers.
- Boerenkrokus (Crocus tommasinianus) en bonte krokus (Crocus vernus): bloeien in februari en maart. De boerenkrokus verwildert makkelijk en komt elk jaar terug.
- Sneeuwroem (Chionodoxa) en sterhyacint (Scilla): laag, vroeg en mooi onder struiken en fruitbomen die nog geen blad hebben.
- Blauwe druifjes (Muscari): bloeien in maart en april, precies rond de bloei van veel fruit. Ook metselbijen gebruiken ze.
- Sierui (Allium) en Camassia: nemen het in mei en juni over.
Zo plant je ze
- Kies een zonnige plek of lichte schaduw. Onder fruitbomen valt in het vroege voorjaar nog genoeg licht.
- Plant een bol ongeveer drie keer zo diep als hij hoog is.
- Zorg voor goede afwatering: bollen houden niet van grond die lang nat blijft. Maak zware klei los in de bovenlaag.
- Plant in losse groepjes in plaats van in rijen; dat oogt natuurlijker en is voor bijen makkelijker te vinden.
- Kies bij voorkeur biologisch geteelde bollen, zonder resten van bestrijdingsmiddelen die schadelijk zijn voor bijen.
Vroegbloeiende bomen en struiken
Bomen en struiken plant je het best in het najaar en de winter, als de sapstroom stilstaat. Voor bestuivers zijn deze vroege bloeiers waardevol:
- Wilgen, zoals boswilg (Salix caprea) en katwilg: een van de belangrijkste vroege stuifmeelbronnen. Wilgen bloeien op één- en tweejarig hout. Snoei ze daarom in etappes, bijvoorbeeld elk jaar de helft, zodat er altijd katjes overblijven.
- Hazelaar en els: hun katjes geven al vroeg stuifmeel. Een hazelaar levert bovendien noten.
- Sleedoorn: bloeit wit in maart en april, net voor of tijdens de bloei van veel fruitbomen.
- Fruitbomen zelf: een vroege kers of pruim voedt ook bestuivers die daarna je appels en peren bezoeken.
Ook kleine planten tellen
Paardenbloem en paarse dovenetel worden vaak als onkruid gezien, maar zijn in het voorjaar een belangrijke voedselbron: de paardenbloem alleen al levert stuifmeel aan meer dan honderd bijensoorten. Laat ze op een paar plekken staan, bijvoorbeeld langs de rand van de moestuin. Inheemse kruiden zoals hondsdraf, longkruid en smeerwortel zijn ook goede vroege bijenplanten.
Denk aan nestplekken
Zo'n 70 procent van de wilde bijen nestelt in de grond. Laat dus een zonnig, kaal stukje grond liggen. Voor bovengrondse nestelaars kun je nu alvast een bijenhotel ophangen, op een zonnige, beschutte plek.
Veelgestelde vragen
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Waarom zijn vroegbloeiers belangrijk voor fruitbomen? | Hommalkoninkinnen en vroege wilde bijen, zoals metselbijen en zandbijen, komen soms al in februari tevoorschijn. Vinden ze dan geen voedsel, dan blijven ze weg of halen ze het niet. Een tuin die al vanaf februari bloeit, houdt die bestuivers dicht bij je fruit. |
| Wanneer plant je voorjaarsbollen voor bijen? | Voorjaarsbollen plant je van oktober tot ongeveer half december, zolang de grond niet bevroren is. Goede keuzes zijn sneeuwklokje, boerenkrokus, sneeuwroem, sterhyacint en blauwe druifjes. |
| Welke bomen en struiken bloeien vroeg voor bestuivers? | Wilgen, zoals boswilg en katwilg, zijn een van de belangrijkste vroege stuifmeelbronnen. Ook hazelaar, els en sleedoorn zijn waardevol; sleedoorn bloeit wit in maart en april, net voor of tijdens de bloei van veel fruitbomen. |
| Hoe diep plant je bloembollen? | Plant een bol ongeveer drie keer zo diep als hij hoog is, op een zonnige plek of in lichte schaduw, met goede afwatering. Plant in losse groepjes in plaats van in rijen. |
| Waar nestelen wilde bijen in de tuin? | Zo'n 70 procent van de wilde bijen nestelt in de grond. Laat daarom een zonnig, kaal stukje grond liggen. Voor bovengrondse nestelaars kun je een bijenhotel ophangen op een zonnige, beschutte plek. |
Bronnen
- https://www.bulbi.nl/nl/blog/bijvriendelijke-bloembollen
- https://www.ivn.nl/aanbod/nederland-zoemt/nieuws/5-tips-laat-jouw-tuin-of-balkon-komend-voorjaar-zoemen/
- https://www.gardenersworldmagazine.nl/groene-school/biodiversiteit/voorjaarsbloemen-voor-bijen-en-hommels/
- https://www.dewerkbij.nl/kennisbank/winterbloeiers-een-verrijking-voor-je-tuin-en-de-biodiversiteit
- https://vroegbij.nu/plant-bio/