Vruchtboomkanker bij appelbomen: herkennen, wegsnijden en voorkomen
Vruchtboomkanker is een van de ernstigste ziekten van de appelboom. De schimmel Neonectria ditissima doodt de bast, waardoor de sapstroom stopt en takken of zelfs de hele boom afsterven als je niet ingrijpt. Nu de bladeren van de bomen zijn, zie je de takken en de stam goed. Dat maakt november en december een uitstekend moment voor een grondige inspectie.
Hoe herken je vruchtboomkanker?
Het begint meestal met een donkere, bruine tot bijna zwarte plek op de bast die iets inzakt. Later:
- schilfert de buitenste bast af en ontstaan er scheuren;
- vormt de boom rond de wond dikke randen (callus) en woekeringen;
- krijgt de plek soms een roodachtige gloed van de schimmel;
- sterft de tak boven de plek af zodra de kanker helemaal rond de tak is gegroeid.
Jonge, aangetaste bomen zien er vaak flets uit en blijven achter in groei. De schimmel kan ook vruchtrot veroorzaken, rond het kroontje of de steelholte van de appel.
Let extra op snoeiwonden, scheuren, schuurplekken van takken of boompalen en plekken waar wollige appelbloedluis zat. Daar dringt de schimmel het makkelijkst binnen. De meeste infecties ontstaan in de herfst, als pluk en bladval veel kleine wondjes achterlaten.
Wegsnijden: direct doen
Wacht niet tot het volgende snoeimoment als je een kanker ontdekt. Elke kankerplek kan sporen vormen en nieuwe infecties veroorzaken.
- Op een tak: snoei de tak minstens tien centimeter onder de laagste zichtbare aantasting af, tot in gezond hout. Moest de tak toch al weg, haal hem dan in zijn geheel weg.
- Op de stam of een dikke gesteltak: snijd de ingezonken plek met een scherp mes weg tot op gezond, groen-wit weefsel. Een wondafdekmiddel heeft alleen zin als de wond helemaal schoon is uitgesneden.
- Jonge boom met kanker op de stam: die is meestal niet meer te redden. Rooi hem.
Werk liefst op een droge dag, niet in de regen. Gebruik scherp en schoon gereedschap en reinig het na elke boom, zodat je de schimmel niet naar de volgende boom overbrengt. Voer het aangetaste hout af, want ook afgesneden takken kunnen sporen blijven vormen. Controleer de boom een paar keer per jaar en snijd nieuwe plekken opnieuw weg.
Grote snoei en vruchtboomkanker
Omdat de schimmel vooral in de herfst toeslaat, wordt aangeraden om met de gewone wintersnoei te wachten tot de bladval voorbij is en droog weer af te wachten. Voorkom onnodige wonden: snoei takken weg die tegen elkaar of tegen een paal schuren en zorg dat boombanden niet in de bast snijden.
Voorkomen begint bij de grond en het ras
Vruchtboomkanker komt veel vaker voor op zure grond, zoals veen- en zandgronden. Op die grond helpt het om de pH op peil te houden met kalk, maar niet te veel. Meet eerst voordat je strooit.
Kies op zure grond voor rassen die minder gevoelig zijn. Kwekers op veengrond noemen onder meer Jonagold en Golden Delicious als betere keuze, terwijl Schone van Boskoop, Notarisappel, Gravensteiner en Groninger Kroon op zure grond gevoeliger zijn. Op kalkrijke klei doen die rassen het wel goed. Ervaringen met rassen als Elstar en Topaz verschillen.
Verder:
- Geef geen overdreven stikstofbemesting. Een evenwichtig groeiende boom is minder vatbaar dan een boom die woekert.
- Plant niet op een plek waar het water lang blijft staan.
- Pak wollige appelbloedluis aan, want de gezwellen die deze luis veroorzaakt zijn een ingang voor de schimmel.
- Koop gezonde bomen en kijk ze bij aankoop goed na.
Veelgestelde vragen
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Hoe herken je vruchtboomkanker bij een appelboom? | Het begint meestal met een donkere, bruine tot bijna zwarte plek op de bast die iets inzakt. Later schilfert de buitenste bast af, ontstaan er scheuren en dikke randen, en sterft de tak boven de plek af zodra de kanker helemaal rond de tak is gegroeid. |
| Wat doe je als je vruchtboomkanker ontdekt? | Wacht niet tot het volgende snoeimoment. Op een tak snoei je minstens tien centimeter onder de laagste zichtbare aantasting af, tot in gezond hout. Op de stam of een dikke gesteltak snijd je de ingezonken plek weg tot op gezond, groen-wit weefsel. Een jonge boom met kanker op de stam is meestal niet meer te redden. |
| Wanneer keur je gereedschap schoon bij vruchtboomkanker? | Werk liefst op een droge dag en gebruik scherp, schoon gereedschap. Reinig het na elke boom, zodat je de schimmel niet naar de volgende boom overbrengt, en voer het aangetaste hout af. |
| Komt vruchtboomkanker vaker voor op zure grond? | Ja, vruchtboomkanker komt veel vaker voor op zure grond, zoals veen- en zandgronden. Op die grond helpt het om de pH op peil te houden met kalk, maar meet eerst voordat je strooit en kalk niet te veel. |
| Welke appelrassen zijn gevoeliger voor vruchtboomkanker? | Kwekers op veengrond noemen onder meer Schone van Boskoop, Notarisappel, Gravensteiner en Groninger Kroon als gevoeliger op zure grond, terwijl Jonagold en Golden Delicious daar als betere keuze worden genoemd. Op kalkrijke klei doen die gevoelige rassen het wel goed. |
Bronnen
- https://fruitbomen.net/informatie/ziekten-en-plagen/ziekten/vruchtboomkanker
- https://www.nvwa.nl/documenten/plantenpaspoort/opa/publicaties/neonectria-ditissima
- https://edepot.wur.nl/653980
- https://orgprints.org/id/eprint/46015/3/108.PA_Vruchtboomkanker%20in%20biologische%20boomgaarden_NL.pdf
- https://www.rootsum.be/nl/ik-bescherm/fruittuin/appel-en-perenbomen