Wintersnoei van appel- en perenbomen: zo houd je de kroon open en productief
Nu de bladeren van je appel- en perenbomen zijn gevallen, zie je de opbouw van de kroon weer goed. Dat maakt de winter de beste tijd voor de jaarlijkse snoeibeurt. Met een rustige, gerichte wintersnoei houd je de boom gezond, beperk je de omvang en krijg je beter fruit. Het belangrijkste advies vooraf: liever iets te weinig dan te veel.
Wanneer snoei je?
De wintersnoei doe je als de boom in rust is: na de bladval en voordat de knoppen in het voorjaar uitlopen. In Nederland is dat ongeveer van november tot begin maart. Sommige bronnen adviseren om pas vanaf december te beginnen, als de boom echt in rust is; snoeien in november kan, zolang al het blad gevallen is.
Kies een droge dag zonder vorst. Bij strenge vorst is het hout bros en scheurt het makkelijk rond de snede. Bij regen of mist blijven snoeiwonden lang vochtig, wat infecties in de hand werkt.
Let op: dit advies geldt voor appel en peer. Steenvruchten zoals pruim, kers, perzik en abrikoos snoei je niet in de winter, maar in de zomer, omdat ze dan minder kans lopen op infecties.
Voor welke bomen?
Deze aanpak is bedoeld voor gevestigde, vrij uitgroeiende bomen: struikvormen op een korte stam en half- of hoogstammen, meestal vanaf vier à vijf jaar na het planten. Jonge bomen snoei je vooral om een goed gestel op te bouwen. Geleide vormen zoals leifruit, snoerboompjes en waaiers snoei je grotendeels in de zomer.
Het doel: een open kroon
Je streeft naar een open, kelkvormige kroon met goed verdeelde gesteltakken. Daardoor komt er licht in alle delen van de boom en waait de wind er goed doorheen. Dat geeft beter gekleurd fruit en minder ziekten, omdat blad en vruchten na een bui sneller opdrogen. Een bekend beeld: er moet een duif door de kroon kunnen vliegen.
Hoeveel weghalen?
Haal bij een gewone wintersnoei ongeveer 10 tot 20 procent van de kroon weg, gelijkmatig verdeeld rondom. Snoei je te hard, dan reageert de boom met een bos krachtige, rechtopgaande scheuten: waterloten. Die geven geen fruit en maken de kroon weer dicht. Zo creëer je meer werk voor volgend jaar.
Stap voor stap
- Dood, ziek en beschadigd hout eerst. Knip of zaag dode takken, gebroken takken en takken met kanker of schurftplekken weg tot in gezond hout.
- Kruisende takken. Takken die tegen elkaar schuren, veroorzaken wonden. Houd de best geplaatste, naar buiten groeiende tak en verwijder de andere.
- Naar binnen groeiende takken. Verwijder sterke scheuten die naar het midden van de boom groeien. Zwakke, korte scheuten (tot ongeveer 20 centimeter) mag je laten staan.
- Waterloten. Verwijder de rechtopgaande, krachtige loten helemaal, zo dicht mogelijk bij hun oorsprong. Laat geen stompjes staan, want daaruit groeien weer nieuwe loten.
- Laaghangende takken. Takken die laag naar beneden groeien en weinig licht krijgen, snoei je terug op een hoger gelegen tak of tot op de stam.
- De groei van vorig jaar inkorten. Kort de nieuwe groei aan het eind van de gesteltakken met een kwart tot een derde in, net boven een naar buiten wijzende knop. Dat bevordert vertakking en de vorming van vruchthout.
- Jonge zijscheuten laten staan. Laat jonge zijtakken ongesnoeid, zodat ze in hun tweede jaar bloemknoppen kunnen vormen. Haal ze alleen weg als ze kruisen of te dicht op elkaar staan.
- Oude vruchtsporen uitdunnen. Bij oudere bomen kunnen de korte, knobbelige vruchttakjes (sporen) te dicht op elkaar komen. Dun ze uit tot ze ongeveer 10 tot 15 centimeter uit elkaar staan.
Let op het vruchtdragend type
De meeste appels en peren dragen hun fruit op korte sporen langs de takken. Een aantal rassen draagt fruit (ook) aan de toppen van de scheuten, zoals Bramley's Seedling en Discovery. Bij die rassen moet je extra voorzichtig zijn met het inkorten van jonge scheuten, anders snoei je de bloemknoppen weg. Kort bij zulke bomen liever een oude, lang uitgegroeide tak terug op een jongere zijtak.
Goed gereedschap
- Snoeischaar voor dunne twijgen.
- Takkenschaar voor dikkere takken.
- Snoeizaag voor dikke takken.
- Stevige ladder, bij voorkeur een driepootladder die stabiel staat op oneffen grond.
- Handschoenen en een veiligheidsbril tegen twijgen en zaagsel.
Zorg dat alles scherp en schoon is. Botte messen geven rafelige wonden die slecht herstellen.
Bomen die te groot zijn geworden
Groeit je boom ondanks lichte snoei elk jaar uitbundig, overweeg dan een aanvullende zomersnoei tussen half augustus en half september. Die remt de groeikracht. Moet een boom echt kleiner, dan kun je grotere takken met maximaal een derde inkorten tot op een sterke, naar buiten gerichte zijtak. Een sterk verwaarloosde boom verjong je in stappen, verspreid over meerdere winters.
Veelgestelde vragen
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Wanneer snoei je appel- en perenbomen in de winter? | De wintersnoei doe je als de boom in rust is: na de bladval en voordat de knoppen in het voorjaar uitlopen. In Nederland is dat ongeveer van november tot begin maart. Kies een droge dag zonder vorst. |
| Mag je een pruimenboom ook in de winter snoeien? | Nee. Dit advies geldt voor appel en peer. Steenvruchten zoals pruim, kers, perzik en abrikoos snoei je niet in de winter, maar in de zomer, omdat ze dan minder kans lopen op infecties. |
| Hoeveel takken haal je weg bij een gewone wintersnoei? | Haal bij een gewone wintersnoei ongeveer 10 tot 20 procent van de kroon weg, gelijkmatig verdeeld rondom. Snoei je te hard, dan reageert de boom met een bos krachtige, rechtopgaande waterloten die geen fruit geven. |
| Wat zijn waterloten en moet je die wegsnoeien? | Waterloten zijn rechtopgaande, krachtige scheuten. Verwijder ze helemaal, zo dicht mogelijk bij hun oorsprong, en laat geen stompjes staan, want daaruit groeien weer nieuwe loten. |
| Moet je bij elk appelras jonge scheuten inkorten? | Niet altijd. De meeste appels en peren dragen op korte sporen, maar een aantal rassen draagt fruit (ook) aan de toppen van de scheuten, zoals Bramley's Seedling en Discovery. Bij die rassen moet je extra voorzichtig zijn met het inkorten van jonge scheuten, anders snoei je de bloemknoppen weg. |
Bronnen
- https://www.rhs.org.uk/fruit/apples/winter-pruning
- https://www.gardenersworldmagazine.nl/groene-school/snoeien/appelboom-snoeien/
- https://www.gardenersworldmagazine.nl/groene-school/snoeien/fruitbomen-snoeien/
- https://engelstuinieren.nl/blog/appelboom-snoeien
- https://kleinetuinen.nl/tuintips/hoe-en-wanneer-appelboom-snoeien/
- https://www.intratuin.nl/inspiratie/appelboom-snoeien