Winteruien planten: benut de laatste weken tot half november
Winteruien zijn plantuitjes die de koude maanden buiten doorbrengen. Ze maken voor de winter vooral wortels en schieten in het voorjaar door, zodat je weken eerder eigen uien hebt dan van een voorjaarsplanting. September en oktober zijn de ideale maanden, maar in een zachte herfst kun je in Nederland vaak nog tot ongeveer half november planten. Heb je nog een netje liggen, dan is dit het moment om het in de grond te krijgen.
Waarom winteruien?
Uien die je in februari of maart plant, beginnen pas te wortelen als het voorjaar al loopt. Winteruien hebben dan al een wortelstelsel en dus een voorsprong. Daardoor kun je ze vaak vanaf eind mei of in juni oogsten, terwijl gewone plantuien later komen. Het voorjaar is bovendien al druk genoeg in de moestuin; een bed dat in de herfst al gevuld is, scheelt werk.
Houd er wel rekening mee dat winteruien over het algemeen minder lang te bewaren zijn dan zomeruien. Zie ze vooral als verse uien voor de zomermaanden en vertrouw voor de wintervoorraad op een voorjaarsplanting.
Kies echte winterrassen
Niet iedere plantui kan tegen een Nederlandse winter. Koop uitjes die uitdrukkelijk als winterplantui worden verkocht. Bekende namen zijn de gele 'Radar' en rode rassen zoals 'Red Baron'. Kies stevige, droge uitjes zonder zachte plekken of schimmel. Kleine tot middelgrote exemplaren schieten minder snel in de bloei dan grote.
Wanneer is het te laat?
De vuistregel is: plant zodra de zomerwarmte voorbij is en ruim voordat de grond bevriest. Te vroeg geplante uitjes maken te veel loof en worden kwetsbaarder voor vorst. Te laat geplante uitjes hebben te weinig tijd om te wortelen. Rond half november ligt in de meeste jaren de grens. Is de grond al bevroren of zo nat dat hij aan je laarzen plakt, wacht dan liever en plant in het voorjaar gewone plantuien.
Een alternatief voor laatkomers is planten onder glas. In een koude kas of bak kun je nog tot ongeveer begin januari winteruien zetten.
Grond en standplaats
Uien willen een zonnige plek en grond die overtollig water goed afvoert. Natte voeten in de winter zijn de grootste vijand; de uitjes rotten dan weg. Leemgrond is ideaal. Op zware klei helpt een verhoogd bed of een brede rug, en op zand of klei verbetert wat goed verteerde compost de structuur. Maak de grond voor het planten los, ongeveer een spit diep, maar gebruik geen verse mest.
Wie wil voeden, kan wat kaliumrijke organische meststof door de bovenste centimeters werken. Overdrijf het niet: veel stikstof geeft zacht, weelderig loof dat slechter overwintert.
Zo plant je
- Houd ongeveer 10 centimeter tussen de uitjes en 25 tot 30 centimeter tussen de rijen. Meer ruimte geeft grotere uien.
- Plant met het puntje omhoog, 2,5 tot 5 centimeter diep. Op zandgrond mag het iets dieper dan op klei.
- Het topje mag net boven de grond uitsteken.
- Druk de grond licht aan.
Vogels zien die topjes nogal eens aan voor iets eetbaars en trekken de uitjes eruit. Een strak gespannen net of insectengaas voorkomt dat. Dat gaas kun je in het voorjaar laten liggen tegen de uienvlieg.
Verzorging tot het voorjaar
Geef alleen water in de eerste weken als het droog blijft; daarna doet de herfst- en winterregen de rest. Bij strenge vorst kun je het bed tijdelijk afdekken met vliesdoek of wat stro. Haal dat weer weg als het zachter wordt, zodat er geen vocht blijft hangen.
Controleer na vorstperiodes of er uitjes omhoog zijn gekomen en duw die voorzichtig terug. Houd het bed in het voorjaar onkruidvrij door oppervlakkig te schoffelen of met de hand te wieden; uien kunnen slecht tegen concurrentie.
Oogsten
In maart en april kun je al jonge uien als bosui gebruiken. De echte oogst valt meestal in juni. Wanneer het loof geel wordt en omvalt, zijn de uien klaar. Til ze op een droge dag uit de grond en laat ze een paar dagen drogen voordat je ze binnen haalt. Gebruik winteruien bij voorkeur binnen enkele maanden.
Veelgestelde vragen
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Tot wanneer kun je winteruien in november nog planten? | In een zachte herfst kun je in Nederland vaak nog tot ongeveer half november planten. Is de grond al bevroren of zo nat dat hij aan je laarzen plakt, wacht dan liever en plant in het voorjaar gewone plantuien. |
| Waarom winteruien planten in plaats van voorjaarsuien? | Winteruien hebben in het voorjaar al een wortelstelsel en dus een voorsprong. Daardoor kun je ze vaak vanaf eind mei of in juni oogsten, terwijl gewone plantuien later komen. Ze zijn over het algemeen wel minder lang te bewaren dan zomeruien. |
| Welke rassen zijn geschikt als winterui? | Niet iedere plantui kan tegen een Nederlandse winter. Koop uitjes die uitdrukkelijk als winterplantui worden verkocht, zoals de gele 'Radar' of rode rassen zoals 'Red Baron'. Kleine tot middelgrote exemplaren schieten minder snel in de bloei dan grote. |
| Hoe diep en hoe ver uit elkaar plant je winteruien? | Houd ongeveer 10 centimeter tussen de uitjes en 25 tot 30 centimeter tussen de rijen. Plant met het puntje omhoog, 2,5 tot 5 centimeter diep; het topje mag net boven de grond uitsteken. |
| Wanneer oogst je winteruien? | In maart en april kun je al jonge uien als bosui gebruiken. De echte oogst valt meestal in juni, wanneer het loof geel wordt en omvalt. Gebruik winteruien bij voorkeur binnen enkele maanden. |
Bronnen
- https://www.eenmoestuin.nl/wanneer-winteruien-planten/
- https://www.eenmoestuin.nl/ons-winterpootgoed-winteruien-en-knoflook/
- https://plukkers.com/blogs/gewasinfo/winteruien-kweken
- https://www.tuinadvies.nl/tuininfo/moestuin/groenten/ajuin-of-uiweetjes/
- https://www.moestuinforum.nl/encyclopedie.html/groenten/wortel-en-knolgroenten/winterui-r161/