Woelmuizen weren bij fruitbomen: bescherm de wortels al bij het planten
Een fruitboom die in het voorjaar plotseling scheef gaat staan of zonder reden wegkwijnt, kan het slachtoffer zijn van woelmuizen. Ze knagen ondergronds aan wortels en kunnen zelfs volwassen bomen en oude druiven laten omvallen. Nu het plantseizoen voor fruitbomen en bessenstruiken in volle gang is, kun je met een paar maatregelen bij het planten veel ellende voorkomen.
Eerst: is het wel een woelmuis?
Niet elk gangenstelsel is een probleem. Mollen eten wormen en insectenlarven, geen wortels. Ze duwen hooguit plantjes omhoog. Bosmuizen maken ook gangen, maar laten planten meestal met rust. Woelmuizen en woelratten knagen wel aan zachte ondergrondse plantendelen, zoals wortels, bollen en knollen.
Een woelmuis herken je aan kleine oogjes en oortjes en een korte staart. Een bosmuis heeft grote ogen en oren en lange achterpoten. Kijk dus eerst goed wat je hebt voordat je je hele tuin in gaas zet. Typische woelmuisschade is een wortel of stambasis die is afgeknaagd tot een punt, als een geslepen potlood.
Bescherm de wortelkluit met gaas
De meest betrouwbare bescherming voor nieuwe bomen en struiken is een korf van gaas rond de wortels:
- Gebruik gegalvaniseerd gaas met mazen van ongeveer 13 millimeter (ook wel ‘dubbeltjesgaas’ genoemd). Fijne wortels groeien er later doorheen, maar een woelmuis kan er niet door. Heel fijn muizengaas belemmert de dikkere wortels te veel.
- Maak de korf ruim, enkele keren groter dan de wortelkluit, zodat de wortels de eerste jaren genoeg ruimte hebben.
- Sluit de bodem en de zijkanten goed af. Laat de bovenrand iets boven de grond uitsteken of vouw hem naar binnen, zodat de muizen er niet overheen kunnen.
- Zorg dat het gaas niet strak tegen de stam zit.
Woelmuizen kunnen de wortels die door het gaas groeien nog wel aanvreten, maar ze kunnen de boom niet meer helemaal doodmaken. Wie al een boom verloren heeft op een bepaalde plek, kan daar beter extra zorgvuldig zijn of een andere plek kiezen.
Houd de stambasis vrij
Woelmuizen voelen zich thuis onder een dekentje. Lang gras, een dikke mulchlaag of onkruid tegen de stam geven ze dekking om ongezien aan de stambasis te knagen. Houd daarom een kring rond de stam vrij en leg mulch nooit tegen de bast aan.
Andere barrières
- Verhoogde bedden kun je onderin afsluiten met stevig gaas.
- Scherp materiaal zoals lavasteentjes of mosselschelpen in het plantgat of in een sleuf rond gevoelige planten maakt graven onaantrekkelijk. Schelpen verweren wel na een of twee jaar.
- Doornige takken van rozen, meidoorn of sleedoorn kun je in bundeltjes in de gangen steken.
- Bewaarplaatsen van groenten en knollen moet je goed afsluiten.
Middeltjes met geur, zoals etherische oliën, vlierblad of knoflook, en trillende apparaten werken soms een tijdje. De dieren wennen er vaak aan, en de ervaringen van tuiniers lopen sterk uiteen. Reken er niet op als enige bescherming.
Natuurlijke vijanden
Uilen, torenvalken en buizerds, wezels, hermelijnen en katten eten woelmuizen. Een zitpaal van minstens 2,5 meter hoog in een open stuk tuin helpt roofvogels om te jagen. Nestkasten voor uilen en een rommelhoekje voor wezels dragen bij aan een natuurlijk evenwicht. Gif is af te raden: het treft ook de dieren die woelmuizen eten.
Als het echt niet anders kan
Bij grote schade kun je woelmuizen vangen met speciale klemmen of levendvangers in bewoonde gangen. Dat vraagt ervaring en geduld. Draag handschoenen of wrijf je handen met aarde in, zodat de val niet naar mensen ruikt, en controleer levendvallen dagelijks.
Veelgestelde vragen
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Hoe herken je schade van woelmuizen bij fruitbomen? | Een fruitboom die in het voorjaar plotseling scheef gaat staan of zonder reden wegkwijnt, kan het slachtoffer zijn van woelmuizen. Typische schade is een wortel of stambasis die is afgeknaagd tot een punt, als een geslepen potlood. Mollen eten wormen, geen wortels. |
| Hoe bescherm je de wortels van een nieuwe fruitboom tegen woelmuizen? | Zet een korf van gegalvaniseerd gaas met mazen van ongeveer 13 millimeter rond de wortels, enkele keren groter dan de wortelkluit, met bodem en zijkanten goed afgesloten. Fijne wortels groeien er later doorheen, maar een woelmuis kan er niet door. |
| Mag mulch tegen de stam van een fruitboom liggen als er woelmuizen zijn? | Nee. Lang gras, een dikke mulchlaag of onkruid tegen de stam geven woelmuizen dekking om ongezien aan de stambasis te knagen. Houd een kring rond de stam vrij en leg mulch nooit tegen de bast aan. |
| Helpen geurmiddelen tegen woelmuizen? | Middeltjes met geur, zoals etherische oliën, vlierblad of knoflook, en trillende apparaten werken soms een tijdje. De dieren wennen er vaak aan, en de ervaringen lopen sterk uiteen. Reken er niet op als enige bescherming. |
| Welke natuurlijke vijanden helpen tegen woelmuizen? | Uilen, torenvalken en buizerds, wezels, hermelijnen en katten eten woelmuizen. Een zitpaal van minstens 2,5 meter hoog in een open stuk tuin helpt roofvogels om te jagen. Gif is af te raden, omdat het ook de dieren treft die woelmuizen eten. |
Bronnen
- https://velt.nu/tip/wat-doe-je-met-mollen-woelratten-en-woelmuizen
- https://www.moestuinforum.nl/topic/21720-fruitbomen-en-fruitplanten-woelmuizen-proof/
- https://www.westfalia.eu/blog/blog-13/woelmuizen-bestrijden-effectieve-methoden-voor-de-tuin-6067
- https://tuinplanten.wiki/3786/maak-zelf-een-draadmand
- https://velt.nu/tip/hoe-verzorg-je-de-bodem-onder-een-fruitboom